Komary tygrysie, hyalomma, olbrzymie szerszenie. Tych owadów kiedyś u nas nie było, dziś przeżywamy ich plagę. Skąd się wzięły?

Julia Karasiewicz
Julia Karasiewicz
W Polsce coraz częściej borykamy się z plagami owadów. Części z nich jeszcze niedawno u nas nie było. Podobne sytuacje mają miejsce na całym świecie: olbrzymie szerszenie azjatyckie pojawiły się w USA w połowie czerwca. Ich obecność była niebezpieczna dla ludzi oraz dla rodzimej populacji pszczół. W okresie letnim Europie przychodzi walczyć z plagą komarów. Jakie inwazyjne gatunki owadów pojawiły się już w naszym kraju? Skąd się wzięły i czy nam zagrażają?

Inwazje owadów w Polsce i na świecie

Wraz ze zmianą klimatu na cieplejszy migruje fauna i flora. Owady ciepłolubne, które niegdyś były spotykane jedynie w tropikach, coraz częściej pojawiają się w Europie, gdzie wzrost temperatur zapewnił im optymalne warunki do życia. Do tej pory na naszej szerokości geograficznej zaobserwowano następujące gatunki inwazyjne:

  • Afrykański kleszcz
  • Komar tygrysi
  • Ćma bukszpanowa
  • Mrówka faraona
  • Gliniarz naścienny
  • Biedronka azjatycka
  • Szrotówek kasztanowcowiaczek

Zmiana klimatu nie jest jedynym czynnikiem wpływającym na migrację gatunków. Dr Przemysław Zięba, członek Śląskiego Towarzystwa Entomologicznego, wskazuje:

Ocieplanie klimatu to jeden z wielu czynników umożliwiający gatunkom inwazyjnym osiedlanie na nowych terenach i adaptację do nowych biocenoz. W rozprzestrzenianiu gatunków inwazyjnych bardzo dużą rolę odgrywa ich ,,zawlekanie". Ten proces związany jest z globalizacją handlu, rozwojem transportu.

Co nam zagraża ze strony owadów, których jeszcze kilka lat temu tutaj nie było? Które z nich pojawiły się już w Polsce?

Oznacza to, że za wędrówki owadów w dużej mierze odpowiedzialny jest człowiek. Dr Zięba dodaje, iż działalność człowieka, w tym rozwój transportu przykładowo z krajów egzotycznych, sprzyja szybszemu rozprzestrzenianiu się nowych dla danego środowiska gatunków. Ich obecność może negatywnie wpłynąć na środowisko oraz na nasze zdrowie.

Plaga komarów w Europie

II połowa lipca 2020 upłynęła pod znakiem plagi komarów. Nie chodziło o komary azjatyckie, lecz raczej o niewyobrażalną liczbę tych rodzimych. "Zaatakowana" została nie tylko Polska. Jak donosiły media, Czesi mieli ten sam problem: do tego stopnia, że bali się wychodzić z domów. Dotkliwe i niezwykle liczne chmary owadów były skutkiem ciepłej i deszczowej pogody, a także wysokiego poziomu wód - rozlane rzeki i kałuże to wymarzone dla komarów miejsce. Plaga komarów była kolejnym efektem zmian klimatycznych - lekka zima oznacza więcej osobników, które są w stanie przetrwać do kolejnego sezonu.

Gigantyczne szerszenie w USA zagrożeniem dla człowieka

Nie tylko Europa boryka się z problemem inwazji nieznanych wcześniej gatunków. Podobna bolączka dotknęła stan Waszyngton w USA w połowie czerwca 2020. Odnotowano tam obecność największych szerszeni świata: azjatyckich Vespa mandarinia. W jaki sposób zagrażają człowiekowi i środowisku?

Użądlenie szerszenia azjatyckiego może być dla ludzi śmiertelnie niebezpieczne ze względu na reakcję alergiczną, którą wywołuje jego jad. W samej Japonii co roku umiera przez niego ok. 40 osób.

Szerszenie azjatyckie mogą żądlić ludzi, a ponieważ jad, którym dysponują, zawiera neurotoksynę, dla niektórych zdarzenia te mogą okazać się śmiertelne - Seth Truscott, Uniwersytet Stanu Waszyngton.

Dr Zięba uspokaja wskazując, że szerszeń azjatycki co prawda może zagrażać ludziom poprzez kontakt bezpośredni, jednak wcale nie oznacza to, iż użądlenie - poza tym, że jest bolesne - może zabić, podobnie jak w przypadku naszych europejskich szerszeni.

Szerszenie azjatyckie niszczą populację pszczół

Vespa mandarinia stanowi także zagrożenie dla rodzimej populacji owadów, bowiem jego pożywieniem są pszczoły. Szerszeń azjatycki jest również bardziej agresywny niż znany nam szerszeń europejski. Odkąd ten pierwszy pojawił się w Stanach Zjednoczonych, amerykańscy pszczelarze obserwują liczne przypadki martwych pszczół. Jest to szczególnie niepokojące w momencie, w którym populacja tych pożytecznych owadów maleje.

Seth Truscott z Uniwersytetu Stanu Waszyngton wskazuje, że szerszenie są najbardziej niszczycielskie późnym latem i wczesną jesienią, gdy poszukują źródeł białka do zaspokojenia potrzeb przyszłorocznych królowych. Atakują ule pszczół miodnych, zabijając dorosłe owady i pożerając larwy oraz poczwarki.

Czy szerszeń azjatycki dotrze do Polski?

Szerszeń azjatycki to największy szerszeń świata, którego rozpiętość skrzydeł sięga ponad 7,5 cm. Oryginalnie występuje we wschodniej Rosji, Azji południowej i południowo-wschodniej. W 2004 roku szerszeń trafił do Francji prawdopodobnie z transportem chińskiej porcelany i od tego czasu powiększa swój zasięg średnio o 100 km rocznie.

Obecnie rozprzestrzenia się we wszystkich kierunkach Europy, zaś położone najbliżej Polski skupisko jego gniazd znajduje się w niemieckiej Hesji. Czy to oznacza, że pojawi się w Polsce?

Pytanie, czy w ogóle możemy się go spodziewać, jest pytaniem zasadniczym. Nie wiemy, czy jest w stanie osiedlić się na naszych terenach, czy jest w stanie się rozmnażać, założyć trwałe populacje. Nasz rodzimy gatunek szerszenia Vespa crabro jest bardzo silną populacją i nie wiadomo, czy nie podejmie swoistej walki z nowym gatunkiem. Wiele niewiadomych, zbyt wiele by wyciągać jakiekolwiek wnioski w chwili obecnej.

- Dr Przemysław Zięba, członek Śląskiego Towarzystwa Entomologicznego.


Które inwazyjne gatunki owadów pojawiły się w Polsce do tej pory?

Psychiczne skutki pandemii

Wideo

Materiał oryginalny: Komary tygrysie, hyalomma, olbrzymie szerszenie. Tych owadów kiedyś u nas nie było, dziś przeżywamy ich plagę. Skąd się wzięły? - Nasze Miasto

Komentarze 1

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3